Jazda racjonalna
Szkolenie Optifuel Training - Trening Ekonomicznej Jazdy jest warte kilkunastu poświęconych mu godzin. Zanim jednak podsuniemy parę wartych wprowadzenia w sposób jazdy korekt, niech jeszcze raz przemówią liczby. Po kilku godzinach wykładu i wyjaśnieniu z instruktorem m.in. opisanych poniżej spraw, ci sami kierowcy, przejeżdżają szkoleniową ciężarówką tą samą trasę o 10 do 20 procent rzadziej zmieniając biegi, o połowę rzadziej używając niepotrzebnie hamulca zasadniczego, ale także obniżając zużycie paliwa ok. 10%! A teraz kilka rad dotyczących ekonomicznej jazdy autorstwa, których udzielają instruktorzy Optifuel Training.
------------------------------------------------------
Racjonalne użytkowanie pojazdu rozpoczyna się już w fazie projektowania. Producent buduje go tak, by jego konstrukcja w maksymalny sposób wykorzystywała możliwości dawane przez ustawodawców - chodzi tu o przepisy dotyczące wielkości, ładowności, ekologii
i innych tego rodzaju parametrów. Ważny jest także wspomniany już, odpowiedni do przeznaczenia dobór tych parametrów.
------------------------------------------------------Kierowca musi wiedzieć, jakie narzędzie pracy dostaje do rąk. 80% polskich kierowców nie ma podstawowej wiedzy mechanicznej, czego najlepszym przykładem jest jazda "na słuch". To błąd - silnik wysokoprężny to silnik wolnoobrotowy - kierowcy często zmieniają zbyt szybko biegi uważając, że silnik "dusi się", że jest mu za ciężko, podczas gdy ma on jeszcze spore rezerwy momentu obrotowego i właśnie na niskich obrotach pracuje najbardziej ekonomicznie. Jazda na zbyt wysokich obrotach to największy błąd kierowców przyczyniający się do nadmiernej konsumpcji paliwa przez silnik.
------------------------------------------------------Jeszcze przed rozpoczęciem jazdy kierowca może wpłynąć na zmniejszenie zużycia paliwa. Tajemnicy tu żadnej nie ma - trzeba właściwie ustawiać spojlery i owiewki, dbać o właściwe ciśnienie powietrza w ogumieniu (odstępstwo od normy o 1 bar na plus lub minus skutkuje zwiększeniem zużycia paliwa nawet o 2 l/100 km, równomierne rozłożenie ładunku (elektronika sterująca pracą podzespołów w innym przypadku po prostu głupieje) i wreszcie dokładnie sznurować plandekę - tylko niezasznurowana do połowy z tyłu zabiera na każde 100 km dodatkowe 3 l paliwa!
------------------------------------------------------"Grzanie" silnika to często spotykany motoryzacyjny zabobon. Po takim zabiegu silnik jest ciepły, ale reszta podzespołów zimna i nie pracuje właściwie. Tak więc nie grzać!!! Jak najszybciej po uruchomieniu ruszać nie forsując silnika. W ten sposób równomiernie i szybciej rozgrzewają się wszystkie układy pojazdu.
Przegazówka i dwukrotne wysprzęglanie - to było dobre, kiedy skrzynie biegów nie miały synchronizacji. Teraz jest do zupełnie niepotrzebne.
------------------------------------------------------Ruszać zawsze bez gazu! Elektronika sterująca pracą silnika i tak rozpozna obciążenie i dostosuje pracę silnika do obciążenia.
------------------------------------------------------Patrzeć daleko do przodu i przewidywać sytuację na drodze! Jechać płynnie.
------------------------------------------------------Na płaskim terenie korzystać gdzie tylko się da z tempomatu, także do przyspieszania, podnosząc prędkość o 1-2 km/h. Tempomat optymalizuje zużycie paliwa.
------------------------------------------------------NAJWAŻNIEJSZA ZASADA: w każdych warunkach utrzymywać pracę silnika na jak najniższych obrotach, wykorzystując moment obrotowy i pęd samochodu. Z maksymalnej mocy i wysokich obrotów korzystać tylko wtedy gdy jest to niezbędnie konieczne, np. przy wyprzedzaniu, podjazdach i rozpędzaniu.
------------------------------------------------------ Trzymać się zasady jak najmniejszej liczby zmiany biegów - w ciągniku siodłowym każda zmiana przełożenia to strata 0,2 l paliwa! Do tego należy starać się - o ile to tylko możliwe - przeskakiwać biegi. Z połówek korzystać tylko na zjazdach. Przy przejeżdżaniu przez teren zabudowany tylko zwalniamy nie redukując biegu! Pojazd z prędkością 50 km /h
i z 800 obr./min korzystajc z pędu przetoczy się do jego granic, gdzie znowu pomału go rozpędzimy bez redukcji.
------------------------------------------------------ W terenie górzystym wykorzystywać pęd, ale redukować biegi już na początku
u podstawy wzniesienia, tak by tej energii nie tracić. Starać się nie redukować biegu przed samym szczytem wzniesienia. Lepiej jest w tym przypadku dodać gazu.
------------------------------------------------------HAMOWAĆ SILNIKIEM! W procesie hamowania 80% jego trwania powinno przypadać na hamulec silnikowy, a tylko 20% na zasadniczy. Ten ostatni powinien być używany niemal wyłącznie wtedy, kiedy trzeba zatrzymać pojazd. W czasie hamowania silnikiem wskazówka obrotomierza powinna znajdować się w niebieskim polu czyli najlepiej utrzymywać ją na 2000 obr./min.
Wbrew obiegowej opinii nie jest to "zarzynanie" silnika. Silnik został do takiego działania skonstruowany. A dopiero w tym zakresie hamulec silnikowy jest najbardziej efektywny i ma największą moc. |
Podczas jazdy "kursant" (tu w tej roli nasz kolega Wojciech Góra z redakcji Transportu Polskiego) jest obserwowany przez instruktora Treningu Ekonomicznej Jazdy Renault Trucks Dariusza Ciesielskiego.
Tablica rozdzielcza, głównie obrotomierz, a nie nasłuchiwanie odgłosu pracy silnika, to najważniejsze źródło informacji o jeździe, jakie powinno interesować kierowcę.
Po zakończeniu jazdy dzięki dobrodziejstwu, jakim jest Infomax, można od razu pokazać kierowcy, co robi źle i co można poprawić. Oczywiście program pokaże nam także średnie zużycie paliwa na wybranej trasie.
Oznakowanie i napisy na masce nowego pojazdu treningowego, tym razem Renault Magnum,
zawierają kwintesencję filozofii tego szkolenia.
|
Renault Trucks wprowadziło w ciągu ostatnich dwóch lat do sprzedaży zupełnie nową gamę pojazdów i udowadnia, że każdy z nich pod względem zużycia paliwa mieści się w ścisłej czołówce. By tak było nie wystarczy jednak kupić nowoczesne ciężarówki, trzeba jeszcze nauczyć się nimi jeździć.
I tu okazuje się, że wciąż wielu kierowców ma z tym problemy. Często wynikają one
z wieloletnich, często złych lub nieaktualnych nawyków, np.: nieśmiertelnego podwójnego wysprzęglania i przegazówki przy redukcji - po co skoro skrzynie biegów są od lat synchronizowane - to czysta strata paliwa; nieprawidłowego doboru przełożenia - jazda "na ucho" (instruktorzy mówią, że na ucho to się idzie do laryngologa, a współczesna ciężarówka ma obrotomierz z najczęściej zaznaczonym optymalnym, "zielonym" zakresem obrotów silnika); nieprawidłowego stosowania zwalniaczy; nierównomiernej jazdy, pełnej niepotrzebnych zatrzymań
i gwałtownych przyspieszeń. To wszystko można w prosty sposób wyeliminować przez krótkie, ale treściwe szkolenie. Np. prowadzone przez Renault Trucks Polska.
Program Optifuel
Od wiosny wprowadzany jest mający być wsparciem w tej sprawie program o nazwie Optifuel. Co to takiego? - Jest to zbiór rozwiązań mających na celu obniżenie zużycia paliwa. Symbol ten będzie używany przy wszystkich powiązanych zastosowaniach, np: szkolenie będzie się nazywało "Szkolenie Optifuel", konkurs jazdy ekonomicznej będzie się nazywał "Konkurs Optifuel" itp. - mówi Łukasz Kurcbard z Renault Trucks Polska. - Oczywiście, od samego mówienia pojazdy nie będą paliły mniej. Mają takie możliwości, czego dowodzą liczne testy porównawcze przeprowadzone przez nas wspólnie z przewoźnikami we Francji i Hiszpanii, gdzie okazało się, że na tych samych trasach i z takim samym ładunkiem ciężarówki Renault zużywają mniej od 1,5 do 4 l oleju napędowego na 100 km od innych marek, bijąc nawet dotychczasowych liderów. A takie oszczędności, jeśli weźmie się pod uwagę przebiegi dalekodystansowych pojazdów muszą się korzystnie zaznaczyć
w finansach przedsiębiorstwa transportowego. W Polsce jednym z pierwszych działań
w ramach Rozwiązań Optifuel jest rozwinięcie akcji i programu szkoleniowego dla kierowców, który dotąd prowadziliśmy pod nazwą Trening Ekonomicznej Jazdy, który będzie częścią znanego w całej Europie
Optifuel Training.
Trening Ekonomicznej Jazdy Renault Trucks Polska prowadzi już od niemal 4 lat. Szkoleniowa ciężarówka, ze specjalnie przygotowaną sześcioosobową kabiną odwiedza firmy transportowe w całym kraju, a jej instruktor, Dariusz Ciesielski, już niejednemu "mistrzowi kierownicy" pokazał jak w prosty sposób można zmniejszyć zużycie paliwa i to bez konieczności spóźniania się pod docelowy adres frachtu. Teraz jednak program zostanie znacząco poszerzony - RTP od paru miesięcy szkoli tzw. master driverów. Docelowo jeden taki kierowca-instruktor ma pracować u każdego dealera Renault Trucks. Jego zadaniem będzie wstępne przygotowywanie kierowców z firm transportowych do pracy na zakupionych przez nie ciężarówkach Renault. Rozbudowany zostanie też program szkoleniowy samego treningu. Dostępne będą nie tylko jednodniowe, ale także dwudniowe szkolenia z bogatszą częścią teoretyczną i praktyczną (m.in. o zajęcia z inspektorem transportu drogowego, techniki - wielu kierowców nie wie np. jak działa retarder i do czego służy!), teorii ruchu, postrzegania, czy wreszcie rozmieszczenia i mocowania ładunku, które mają również wpływ na zużycie paliwa, a nie tylko na bezpieczeństwo jazdy). W zestawie informacji przekazywanych podczas szkoleń kierowcom jest także zbiór wiadomości
o rozwiązaniach technicznych pozwalających zminimalizować zużycie paliwa i wydłużyć żywotność pojazdu, takich jak: technologia SCR; zautomatyzowana skrzynia biegów Optidriver+; zestaw aerodynamiczny; Renault Trucks Oils; ogumienie Michelin SaverGreen. Osobny "pakiet", uwzględniający inną specyfikę pracy powstanie dla kierowców jeżdżących na samochodach budowlanych i terenowych. Przygotowane jest też specjalne dwudniowe szkolenie dla dyspozytorów i właścicieli firm transportowych.
Ile można zaoszczędzić?
Oczywiście to nie wszystko. Najważniejszym elementem szkolenia są jazdy ciężarówką. Pierwsza odbywa się przed "teorią". Uczestnicy po kolei siadają za kółkiem i na wyznaczonej, sprawdzonej wcześniej przez instruktora trasie, pokonują odcinek o długości 30-35 km
pokazując co potrafią. Potem instruktor wprowadza w tajniki psychologii jazdy, prezentuje
i analizuje wyniki osiągnięte podczas pierwszej jazdy oraz wskazuje na popełniane przez kierowców w jej trakcie błędy. Oczywiście tłumaczy też jak je wyeliminować. Czasami jest to - szczególnie dla doświadczonych kierowców - trudne do zaakceptowania. Do tego dochodzi komplet wspomnianych wykładów, a później druga jazda, w czasie której kursanci starają się wykorzystać zdobytą dopiero wiedzę. Często o tym, że to jednak instruktor ma rację, przekonują się dopiero podczas drugiej jazdy, kiedy wykorzystując wskazówki szkoleniowca, udaje im się uzyskać nie tylko lepszy czas przejazdu, jechać spokojniej z o wiele mniejszą liczbą zmiany biegów, ale przede wszystkim oszczędniej i zredukować zużycie paliwa nawet o 10%. Już po kilku godzinach kursu!
Najlepszym dowodem mogą być wynik uzyskany podczas szkolenia dla kierowców demonstracyjnych ("master driverów") sieci Renault Trucks Polska. Test przeprowadzony został na pagórkowatym terenie województwa świętokrzyskiego, po krętej drodze wojewódzkiej przy pomocy w pełni załadowanego zestawu (ciągnik siodłowy Renault Premium DXi 450 z naczepą SAMRO). W szkoleniu wzięło udział 11 bardzo dobrych, wyznaczonych przez szefów koncesji Renault kierowców, którzy mają zostać instruktorami. Wyniki dla tej grupy mogą wprawić w zdumienie. Przed szkoleniem średnie spalanie wynosiło
35,5 l/100 km, a po szkoleniu spadło do równo 30 l, co daje poprawę o 15,5%!
Uniwersalne narzędzie
Wraz z wymienioną całkowicie ciężką gamą pojazdów Renault z silnikami spełniającymi normy czystości spali Euro 4 i Euro 5
w sprzedaży pojawiła się nowa wersja oprogramowania Infomax ułatwiającego przewoźnikowi eksploatację i kontrolę jazdy ciężarówek. Ta najnowsza wersja programu nosi nazwę Infomax v 5.0.1. Wielu właścicieli flot transportowych, zarówno niewielkich, jak i całkiem sporych nie docenia wciąż możliwości, jakie stwarza przed nimi nowoczesna technika komputerowa i jej oprogramowanie. Tacy sceptycy mówią często: "Po co mam płacić 3800 zł za płytkę z programem i kawałek kabla?" - Większość z nich zmienia zdanie, kiedy zobaczą do czego Infomax służy i przede wszystkim o ile można dzięki niemu zmniejszyć koszty eksploatacji. A już przy kilku samochodach taki zakup zwraca się bardzo szybko - mówi Dariusz Ciesielski, instruktor Treningu Ekonomicznej Jazdy Renault Trucks Polska. Zestaw Infomax składa się
z pięciometrowego przewodu, którym łączy się komputer osobisty z pojazdem oraz CD instalacyjnego. Po pierwszym podłączeniu program sczytuje dane z komputera samochodu od jego pierwszego uruchomienia. Przy każdym następnym tylko je uzupełnia.
Wykorzystując Infomax można dokładnie monitorować zużycie paliwa i właściwe wykorzystanie pojazdów poprzez analizę stylu jazdy kierowców; porównać zużycie paliwa różnych pojazdów lub podczas różnych tras w celu optymalizacji jazdy; identyfikować błędy w jeździe, nagradzać dobrych kierowców, przygotowywać plan działania; ustalać optymalny plan przeglądów i dokonywać przeglądów "just in time" (wymiana olejów, klocków hamulcowych itp.) w realnych warunkach pracy. To oczywiście tylko podstawowe funkcje. Korzystając w pełni z możliwości oprogramowania można na bieżąco przygotowywać sobie raporty, skrócone lub pełne w formatach na PC lub do druku. Nowy Infomax v 5.0.1. jest dostępny w polskiej wersji językowej.
W porównaniu z poprzednikiem ma funkcje, które jeszcze bardziej ułatwiają korzystanie
z jego możliwości. Poza nową szatą graficzną - jak to się ostatnio mówi - bardziej "przyjazną" dla użytkownika i sporządzaniem tabelarycznych i wykresowych zestawień, zaopatrzono go m.in. w funkcję definiowania grup pojazdów, co ułatwia znakomicie pracę i kontrolę taboru. Każdy samochód można przypisać do konkretnej grupy pojazdów pracujących
w jednakowych warunkach. Np. dla transportu dalekiego w terenie górskim, pagórkowatym, płaskim i do pracy w dystrybucji. W każdej
z tych grup można np. określić inną normę zużycia paliwa.
Czarno na białym
To oprogramowanie pozwala w porę reagować na wszelkie niepokojące zjawiska: rosnące zużycie paliwa, zły styl jazdy groźny dla trwałości wielu podzespołów pojazdu, niebezpieczny sposób kierowania. Jeśli kierowca robi coś niezgodnie z zasadami prowadzenia ciężarówki lub znacznie przekracza normę zużycia paliwa Infomax zamelduje nam o jej przekroczeniu w samochodzie żółtym lub czerwonym kolorem oznaczenia (alertem). Dzięki temu nie trzeba się mozolnie wgłębiać w czytanie za każdym razem wszystkich tabel - wystarczy rzut oka na monitor laptopa i już wiadomo, gdzie szukać nieprawidłowości. Infomax ma też funkcję monitorowania zużycia roztworu mocznikowego AdBlue przez instalację do selektywnej redukcji katalitycznej (SCR). Jest ono podawane
w litrach na 100 km. Nowością w tej wersji jest także zapisywanie informacji o tym ile razy i z jakiego biegu kierowca ruszał. Taki raport przydaje się zwłaszcza przy rozmowach z kierowcami na temat trwałości tarczy sprzęgła. Zakup tego programu to naprawdę doskonała inwestycja. Wszystkie pojazdy ciężkiej gamy Renault Trucks są standardowo wyposażone w gniazdo Infomaxa.
Tekst i zdjęcia Sławomir Rummel
|
